ქსოვის ტერმინების ლექსიკონი: ქართული, რუსული, ინგლისური
სქემების უმეტესობა რუსულად ან ინგლისურადაა დაწერილი. აქ თითოეულ ტერმინს ქართულ სახელს, მის რუსულ და ინგლისურ (US/UK) შესატყვისს და მოკლე განმარტებას ვუწერთ.
განახლდა:
ყაისნაღით ქსოვის ტერმინები
ჰაეროვანი მარყუჟი (ჰაეროვანი თვალი)
ყველაზე პირველი და მარტივი მარყუჟი. ძაფს ყაისნაღით იჭერ და წინა მარყუჟში გამოატარებ. მათი ჯაჭვით იწყება ნაქსოვის უმეტესობა. დეტალურად
RU: воздушная петля (ВП) · US: chain (ch)
შემაერთებელი სვეტი (შემაერთებელი მარყუჟი)
ყველაზე დაბალი სვეტი. ყაისნაღს მარყუჟში შეიყვან, ძაფს გამოატარებ პირდაპირ ყაისნაღზე მყოფ მარყუჟშიც. წრის შესაკრავად და კიდის გასამაგრებლად გამოიყენება.
RU: соединительный столбик (СС) · US: slip stitch (sl st)
სვეტი მოსხმის გარეშე
მკვრივი, დაბალი სვეტი. ამიგურუმის, ჩანთებისა და მკვრივი ქსოვილის საფუძველია. ყურადღება: ინგლისურ (UK) სქემებში მას double crochet ჰქვია. დეტალურად
RU: столбик без накида (СБН) · US: single crochet (sc) · UK: double crochet (dc)
ნახევარსვეტი მოსხმით
სიმაღლით სვეტს მოსხმის გარეშე და სვეტს მოსხმით შორისაა. ერთი მოსხმა, შემდეგ სამივე მარყუჟი ერთად იკვრება. დეტალურად
RU: полустолбик с накидом (ПССН) · US: half double crochet (hdc) · UK: half treble crochet (htr)
სვეტი ერთი მოსხმით
მაღალი, თავისუფალი სვეტი, რომლითაც პლედები, შარფები და ყვავილები სწრაფად იქსოვება. ორ-ორ მარყუჟად იკვრება. დეტალურად
RU: столбик с накидом (ССН) · US: double crochet (dc) · UK: treble crochet (tr)
სვეტი ორი მოსხმით
კიდევ უფრო მაღალი სვეტი: ყაისნაღზე ორ მოსხმას აკეთებ და მარყუჟებს წყვილ-წყვილად კრავ.
RU: столбик с двумя накидами (С2Н) · US: treble crochet (tr) · UK: double treble (dtr)
ჯადოსნური რგოლი (ამიგურუმის რგოლი)
რეგულირებადი რგოლი, რომლითაც წრიული ქსოვა იწყება ცენტრში ნახვრეტის გარეშე. სათამაშოების (ამიგურუმის) და ქუდების საწყისია.
RU: кольцо амигуруми (КА) · US: magic ring (MR) · UK: magic loop (MR)
ორი სვეტი ერთად
დაკლების ყველაზე გავრცელებული ხერხი: ორ მომდევნო მარყუჟში ამოიყვან ძაფს და ერთად შეკრავ.
RU: 2 столбика без накида вместе (2СБН вм.) · US: single crochet two together (sc2tog) · UK: double crochet two together (dc2tog)
უკანა ნახევარმარყუჟი
სვეტი მხოლოდ მარყუჟის უკანა ძაფში იქსოვება. ზედაპირზე რელიეფური ზოლი რჩება, ნაქსოვი უფრო ელასტიურია.
RU: за заднюю стенку петли (з.ст.) · US: back loop only (BLO)
წინა ნახევარმარყუჟი
სვეტი მხოლოდ მარყუჟის წინა ძაფში იქსოვება. გამოიყენება ფენების და დეკორატიული კიდეების შესაქმნელად.
RU: за переднюю стенку петли (п.ст.) · US: front loop only (FLO)
პიკო
პატარა დეკორატიული ყუნწი ჰაეროვანი მარყუჟებისგან. ხელსახოცებისა და კიდეების მოსართავია.
RU: пико (пико) · US: picot (picot)
ნიჟარა (მარაო)
ერთ მარყუჟში ჩაქსოვილი რამდენიმე სვეტი, რომელიც მარაოს ან ნიჟარის ფორმას იღებს.
RU: ракушка · US: shell stitch
ფაფუკი სვეტი
ერთსა და იმავე მარყუჟში რამდენჯერმე ამოყვანილი და ერთად შეკრული ძაფი. რბილ, ამობურცულ ნახატს ქმნის.
RU: пышный столбик (ПЫШ) · US: puff stitch
პოპკორნი
ერთ მარყუჟში ჩაქსოვილი რამდენიმე სვეტი, რომლებიც ზემოდან ერთად იკვრება და ამობურცულ „მარცვალს“ ქმნის.
RU: попкорн · US: popcorn stitch (pc)
ამიგურუმი (ნაქსოვი სათამაშო)
იაპონური ტექნიკა: პატარა სათამაშოები, რომლებიც წრიულად, სვეტებით მოსხმის გარეშე იქსოვება და ბამბით ივსება.
RU: амигуруми · US: amigurumi
ჩხირებით ქსოვის ტერმინები
პირი თვალი (პირი)
ჩხირებით ქსოვის ძირითადი თვალი. ნაქსოვის წინა მხარეს გლუვ „V“ ფორმას ქმნის. დეტალურად
RU: лицевая петля (лиц.) · US: knit (k)
უკუღმა თვალი (უკუღმა)
პირი თვალის საპირისპირო. ძაფი ჩხირის წინაა და ზედაპირზე პატარა ჰორიზონტალური „ბურცი“ რჩება. დეტალურად
RU: изнаночная петля (изн.) · US: purl (p)
თვალების აკრეფა
ქსოვის დაწყება: პირველი რიგის თვალების ჩხირზე აწყობა. დეტალურად
RU: набор петель · US: cast on (CO)
თვალების დახურვა (ქსოვის დამთავრება)
ქსოვის დასრულება ისე, რომ თვალები არ დაიშალოს. დეტალურად
RU: закрытие петель · US: bind off (BO) · UK: cast off (CO)
ორი თვალი ერთად პირით
ორი თვალი ერთად იქსოვება პირით. მარჯვნისკენ დახრილი დაკლებაა.
RU: 2 петли вместе лицевой (2 вм. лиц.) · US: knit two together (k2tog)
მოხსნა, მოხსნა, ერთად პირით
მარცხნისკენ დახრილი დაკლება: ორ თვალს სათითაოდ მოხსნი და ერთად ქსოვ უკანა კედლიდან.
RU: 2 петли вместе с наклоном влево · US: slip, slip, knit (ssk)
თვალის მოხსნა
თვალის გადატანა მარცხენა ჩხირიდან მარჯვენაზე ჩაქსოვის გარეშე.
RU: снять петлю (сн.) · US: slip (sl)
კიდის თვალი
რიგის პირველი და ბოლო თვალი, რომელიც ნაქსოვს სუფთა კიდეს აძლევს.
RU: кромочная петля (кр.) · US: edge stitch · UK: selvedge stitch
რეზინი
პირი და უკუღმა თვალების მონაცვლეობა (1×1 ან 2×2). ელასტიური ქსოვაა მანჟეტებისთვის, ყელისთვის და ქუდის კიდისთვის.
RU: резинка · US: ribbing (k1, p1 / k2, p2)
პირით ქსოვა (ორივე მხარე)
ყველა რიგი პირით იქსოვება. ორივე მხარე ერთნაირი, რელიეფური გამოდის და კიდეები არ იხვევა. საუკეთესოა პირველი შარფისთვის.
RU: платочная вязка · US: garter stitch
გლუვი ქსოვა
ერთი რიგი პირით, მეორე უკუღმა. წინა მხარე გლუვია „V“ თვალებით, კიდეები ბუნებრივად იხვევა.
RU: чулочная (лицевая гладь) · US: stockinette stitch (st st) · UK: stocking stitch (st st)
წრიული ჩხირები
ორი მოკლე ჩხირი, რომლებიც მოქნილი ტროსითაა შეერთებული. წრიულად ქსოვისთვის (ქუდი, სვიტერი) და დიდი ნაქსოვისთვის.
RU: круговые спицы · US: circular needles
ზოგადი ტერმინები
მოსხმა (ძაფის მოსხმა)
ძაფის შემოხვევა ყაისნაღზე ან ჩხირზე. ყაისნაღით ქსოვაში სვეტის სიმაღლეს განსაზღვრავს, ჩხირებით ქსოვაში ნახვრეტიან (აჟურულ) ნახატს ქმნის.
RU: накид (Н) · US: yarn over (yo) · UK: yarn round hook (yrh)
მომატება
ერთ მარყუჟში ორი (ან მეტი) სვეტის ჩაქსოვა, რომ ნაქსოვი გაფართოვდეს.
RU: прибавка (ПР) · US: increase (inc)
დაკლება
ორი მარყუჟის ერთ სვეტად შეკვრა, რომ ნაქსოვი შევიწროვდეს. ყაისნაღით ხშირად sc2tog-ად იწერება.
RU: убавка (УБ) · US: decrease (dec)
რიგი
ნაქსოვის ერთი ხაზი კიდიდან კიდემდე. ბრტყელ ქსოვაში ყოველი რიგის შემდეგ ნაქსოვს აბრუნებ.
RU: ряд (р.) · US: row (row)
წრე (წრიული რიგი)
წრიულად ნაქსოვი რიგი, რომელიც საწყისს უერთდება ან სპირალურად გრძელდება (ამიგურუმი, ქუდები).
RU: круг (кр.) · US: round (rnd)
გამოტოვება
წინა რიგის მარყუჟში ჩაქსოვის გარეშე მის გადაცილება.
RU: пропустить петлю (проп.) · US: skip (sk) · UK: miss (miss)
გამეორება
სქემაში ვარსკვლავებს (*) ან ფრჩხილებს შორის მოცემული ნაწილის განმეორება მითითებულჯერ.
RU: повторить (повт.) · US: repeat (rep)
მარყუჟი (თვალი)
ქსოვის უმცირესი ერთეული. ჩხირებით ქსოვაში მას ჩვეულებრივ „თვალს“ ეძახიან.
RU: петля (п.) · US: stitch (st)
ქსოვის სიმჭიდროვე (სინჯი)
რამდენი მარყუჟი და რიგი ეტევა 10×10 სმ-ში. ტანსაცმლის ქსოვამდე პატარა სინჯს ქსოვ, რომ ზომა სქემას დაემთხვეს.
RU: плотность вязания · US: gauge · UK: tension
მარკერი
პატარა სამაგრი, რომლითაც რიგის ან წრის დასაწყისს ნიშნავ. ამიგურუმიში აუცილებელია.
RU: маркер · US: stitch marker (pm)
სქემა
ნაქსოვის ინსტრუქცია სიმბოლოებით (გრაფიკული სქემა) ან ტექსტით (აბრევიატურებით).
RU: схема · US: pattern / chart
პირი მხარე
ნაქსოვის წინა, გარეთა მხარე.
RU: лицевая сторона · US: right side (RS)
უკუღმა მხარე
ნაქსოვის შიგნითა მხარე.
RU: изнаночная сторона · US: wrong side (WS)
ძაფის სისქე
ძაფის სისქე, რომელიც ხშირად მეტრაჟით გამოიხატება (მაგ. 100 გ / 200 მ). განსაზღვრავს, რა ზომის ყაისნაღი ან ჩხირი გჭირდება. დეტალურად
RU: толщина пряжи (метраж) · US: yarn weight